Digitale veiligheid
Wat is digitale criminaliteit?
Digitale criminaliteit kent verschillende vormen. Soms gebruiken criminelen internet om mensen op te lichten, bijvoorbeeld via een e-mail, sms of WhatsApp-bericht. In andere gevallen vallen zij computers, telefoons of netwerken aan om gegevens te stelen of systemen plat te leggen.
Veelvoorkomende vormen van digitale criminaliteit zijn:
Betaalverzoekfraude
Bij betaalverzoekfraude ontvangt u een bericht met het verzoek om een klein bedrag over te maken, bijvoorbeeld € 0,01, of om verzendkosten voor een pakket te betalen. De link in het bericht leidt naar een valse website die lijkt op die van uw bank of een bezorgdienst. Voert u daar uw gegevens in, dan kunnen criminelen toegang krijgen tot uw bankrekening.
Identiteitsfraude
Bij identiteitsfraude maken criminelen misbruik van uw persoonsgegevens. Met gestolen of vervalste gegevens kunnen zij bijvoorbeeld aankopen doen, abonnementen afsluiten of leningen aangaan op uw naam.
Spoofing
Bij spoofing doen oplichters zich voor als iemand anders, bijvoorbeeld een medewerker van uw bank, een overheidsinstantie of een bekend bedrijf. Ze gebruiken soms zelfs een betrouwbaar telefoonnummer of e-mailadres. Het doel is om u persoonlijke gegevens, inlogcodes of geld afhandig te maken.
Grooming
Grooming, ook wel online kinderlokken genoemd, is strafbaar. Een volwassene legt via internet contact met een minderjarige en wint het vertrouwen van het kind. Vaak gebeurt dit met de bedoeling om het kind te ontmoeten, seksueel te misbruiken of intieme beelden te verkrijgen.
Sextortion
Bij sextortion dreigt iemand intieme foto's of video's openbaar te maken, tenzij het slachtoffer geld betaalt of aan andere eisen voldoet. Dit is een vorm van chantage.
Shamesexting
Bij shamesexting worden intieme foto's of video's zonder toestemming doorgestuurd of online gedeeld. Dit kan grote gevolgen hebben voor het slachtoffer en is in veel gevallen strafbaar.
Cybercrime
Cybercrime is criminaliteit waarbij computers, smartphones, tablets, netwerken of andere digitale systemen het doelwit zijn. Criminelen proberen bijvoorbeeld apparaten over te nemen, gegevens te stelen of digitale systemen te verstoren. Dit kan grote gevolgen hebben voor zowel particulieren als bedrijven.
Hieronder staan enkele veelvoorkomende vormen van cybercrime.
Hacken
Bij hacken dringt iemand zonder toestemming binnen in een computer, telefoon, netwerk of online account. Het doel kan zijn om gegevens te stelen, bestanden te wijzigen of te verwijderen, of de controle over een systeem over te nemen. Hacken is strafbaar.
DDoS-aanvallen
Bij een DDoS-aanval (Distributed Denial of Service) sturen criminelen in korte tijd een enorme hoeveelheid dataverkeer naar een website, app of server. Hierdoor raakt het systeem overbelast en is het tijdelijk slecht of helemaal niet bereikbaar voor gebruikers.
Malware en ransomware
Malware is schadelijke software die ongemerkt op een computer, telefoon of netwerk wordt geïnstalleerd. Hiermee kunnen criminelen gegevens stelen, apparaten beschadigen of meekijken met wat u doet.
Ransomware is een speciale vorm van malware. Hierbij worden bestanden of complete systemen versleuteld, waardoor u er niet meer bij kunt. De criminelen vragen vervolgens losgeld om de gegevens weer toegankelijk te maken. Het betalen van losgeld biedt echter geen garantie dat u uw bestanden terugkrijgt.
Hoe voorkomt u digitale criminaliteit?
Met onderstaande tips, maakt u het criminelen een stuk lastiger:
- Zorg voor veilige wachtwoorden.
- Gebruik een ander wachtwoorden voor elke account.
- Doe meteen updates als deze beschikbaar zijn.
- Gebruik zoveel als mogelijk tweestapsverificatie.
- Gebruik een virusscanner.
- Maak regelmatig een back-up.
- Check altijd eerst of de informatie klopt voordat u klikt.
- Check reviews van websites waar u een bestelling wilt plaatsen. Als een aanbod te mooi lijkt om waar te zin, is het dat vaak ook.
- Ga niet zomaar in op verzoeken om snel geld over te maken, zeker niet zonder eerst te controleren of u met je juiste persoon of instantie te maken hebt.
- Check via de websites Have I Been Pwned (externe link)of Check je hack van de politie(externe link) of uw gegevens (e-mail en/of wachtwoorden) zijn gelekt of gestolen.
Op de website Veilig Internetten(externe link) vindt u filmpjes en uitleg over welk risico u loopt en wat u kunt doen.
Bent u slachtoffer?
Iedereen kan slachtoffer worden van digitale criminaliteit. Criminelen worden steeds slimmer en gebruiken overtuigende e-mails, sms'jes, WhatsApp-berichten, telefoontjes en nepwebsites om mensen te misleiden. Het is daarom geen schande als u bent opgelicht of gehackt.
Bent u slachtoffer geworden van digitale criminaliteit, of vermoedt u dat dit is gebeurd? Doe dan aangifte of meld het bij de politie. Gaat het om online fraude of internetoplichting? Dan kunt u de fraude ook melden bij de Fraudehelpdesk(externe link).
Heeft u geld overgemaakt naar aanleiding van een oplichting of denkt u dat uw bankrekening is misbruikt? Neem dan zo snel mogelijk contact op met uw bank. Hoe sneller u handelt, hoe groter de kans dat verdere schade kan worden beperkt.
Naast de politie zijn er verschillende organisaties die u kunnen ondersteunen. Zij kunnen u helpen met praktische adviezen, het beperken van verdere risico's, emotionele ondersteuning en waar nodig ook juridische hulp. U kunt hiervoor onder andere terecht bij:
Digitale veiligheid voor ondernemers
Ook ondernemers zijn steeds vaker doelwit van cybercriminelen. Een cyberaanval kan leiden tot dataverlies, financiële schade of langdurige uitval van bedrijfsprocessen. Zorg daarom voor goede beveiliging van uw systemen, maak regelmatig back-ups en train medewerkers in het herkennen van digitale oplichting. Op de website van het Digital Trust Center vindt u praktische informatie om uw onderneming digitaal weerbaar te maken.
Samen werken aan een veilige digitale omgeving
Digitale criminaliteit kunnen we alleen samen bestrijden. Ontvangt u een verdachte e-mail, ziet u een nepwebsite of vermoedt u een vorm van online oplichting? Meld dit bij de politie. Wilt u liever anoniem blijven en heeft u informatie over cybercriminaliteit of andere vormen van georganiseerde criminaliteit? Dan kunt u ook terecht bij Meld Misdaad Anoniem.