Burgerparticipatie: hoe werkt het?
Wat is burgerparticipatie?
Participatie betekent dat inwoners, ondernemers en organisaties kunnen meedenken, meepraten of meedoen bij plannen van de gemeente. Dat kan bijvoorbeeld gaan over:
- de inrichting van een straat of plein
- verkeer en parkeren
- woningbouw
- duurzaamheid
- groen en speelplekken
- beleid en voorzieningen in de gemeente
Participatie helpt om plannen beter te maken en om ideeën, kennis en ervaringen uit de samenleving mee te nemen in besluiten.
Wanneer is participatie mogelijk?
De gemeente probeert participatie zo veel mogelijk toe te passen bij plannen en projecten. Soms is participatie niet mogelijk, bijvoorbeeld:
- als regels al vaststaan
- bij spoed
- bij interne organisatiezaken
- als de gemeente weinig beleidsvrijheid heeft
De mate van invloed
Bij ieder project kijkt de gemeente hoeveel ruimte er is voor participatie. Soms ligt een plan al grotendeels vast, bijvoorbeeld door wetgeving of planning. In andere gevallen kunnen inwoners actief meedenken of meebeslissen. Daarom werkt gemeente Waterland met verschillende participatieniveaus. Deze staan in de zogenaamde participatieladder.
Bij participatie is het belangrijk dat vooraf duidelijk is hoeveel invloed inwoners hebben. Zo weet iedereen wat hij of zij kan verwachten. Ook voorkomt dit misverstanden of teleurstellingen achteraf. De participatieladder laat zien welke rol inwoners kunnen hebben bij een project of plan.
1. Informeren - “Aanhoren”
De gemeente informeert inwoners over een plan of besluit. U krijgt bijvoorbeeld informatie via:
- de gemeentelijke website
- een brief
- een bewonersavond
- social media
- een nieuwsbrief
Bij informeren kunt u geen invloed uitoefenen op het plan. Informeren is officieel geen participatie, maar wel een belangrijke stap om inwoners goed mee te nemen.
2. Raadplegen - “Mening geven”
De gemeente vraagt inwoners om een reactie op een plan of idee. Dat kan bijvoorbeeld via:
- een enquête
- een bijeenkomst
- een online reactieformulier
- een peiling
De gemeente neemt reacties mee in de afweging, maar neemt uiteindelijk zelf het besluit.
3. Adviseren - “Meedenken”
Inwoners denken actief mee over oplossingen en kunnen ideeën en adviezen geven. De gemeente betrekt deze adviezen bij het uiteindelijke besluit. De gemeente blijft wel verantwoordelijk voor de besluitvorming.
4. Co-produceren - “Meewerken”
De gemeente en inwoners werken samen aan een plan of oplossing. De gemeente stelt vooraf kaders vast, bijvoorbeeld over:
- budget
- regels
- planning
- haalbaarheid
Binnen die kaders werken inwoners en gemeente samen aan het plan.
5. (Mee)beslissen - “Regievoeren”
Inwoners krijgen veel invloed op het plan of project en beslissen binnen vooraf afgesproken kaders mee over de uitkomst. De gemeente kan hierbij een deel van de besluitvorming overlaten aan inwoners.
Participatieplan en -eindverslag
Per project maakt de gemeente vooraf een participatieplan. Daarin staat:
- waar het project over gaat
- wie betrokken worden
- welk participatieniveau wordt gebruikt
- hoe inwoners kunnen meedoen
- hoe de planning eruitziet
Na afloop maakt de gemeente een eindverslag van het participatieproces en wordt uitgelegd wat er met reacties en adviezen is gedaan.
Uitdaagrecht
Inwoners kennen hun buurt vaak als geen ander. Heeft u een idee om iets in uw omgeving beter, slimmer of anders aan te pakken? Dan kunt u mogelijk gebruikmaken van het uitdaagrecht. Met het uitdaagrecht kunnen inwoners en organisaties voorstellen doen om gemeentelijke taken of initiatieven zelf uit te voeren.
Meer informatie vindt u op ons participatieplatform(externe link) Denk mee Waterland.
Veelgestelde vragen over participatie
Waarom organiseert de gemeente participatie?
De gemeente vindt het belangrijk om inwoners vroegtijdig te betrekken bij onderwerpen die invloed hebben op hun leefomgeving. Inwoners kennen hun buurt vaak goed en hebben waardevolle ideeën, ervaringen en aandachtspunten. Door samen te werken kunnen plannen beter aansluiten bij wat er leeft in kernen en buurten.
Betekent participatie dat inwoners meebeslissen?
Niet altijd. De gemeente bepaalt per project hoeveel invloed inwoners hebben. Soms informeert de gemeente alleen. In andere gevallen kunnen inwoners meedenken, advies geven of meewerken aan oplossingen. Per project staat vooraf duidelijk aangegeven:
- hoe inwoners kunnen meedoen
- hoeveel invloed er is
- wat er met reacties gebeurt
Wat gebeurt er met mijn reactie?
Reacties, ideeën en aandachtspunten worden meegenomen bij de afweging en besluitvorming. De gemeente laat per project weten:
- welke reacties zijn ontvangen
- wat ermee is gedaan
- welke keuzes uiteindelijk zijn gemaakt
Niet alle wensen of ideeën kunnen altijd worden overgenomen.
Wie neemt uiteindelijk het besluit?
Dat hangt af van het project of onderwerp. De gemeente bepaalt vooraf hoeveel invloed inwoners hebben en wie het uiteindelijke besluit neemt.
Soms kunnen inwoners meedenken of advies geven. In andere gevallen werken inwoners en gemeente samen aan een plan. Het uiteindelijke besluit wordt meestal genomen door het college van burgemeester en wethouders of de gemeenteraad.
Per project geven wij duidelijk aan:
- hoeveel invloed inwoners hebben
- hoe reacties worden meegenomen
- wie het besluit neemt
Hoe weet ik welke projecten er in mijn buurt zijn?
Op Denk mee Waterland(externe link) vindt u een overzicht van actuele participatietrajecten in de gemeente. Daar leest u:
- waar een project over gaat
- wat de planning is
- hoe u kunt meedoen
Wat is het verschil tussen participatie en inspraak?
Participatie gebeurt meestal vroeg in het proces. Inwoners kunnen dan meedenken over plannen of ideeën voordat een besluit wordt genomen.
Inspraak is vaak een formeel moment binnen een procedure waarbij inwoners een reactie kunnen geven op een uitgewerkt plan of ontwerpbesluit.
Meer weten of meedoen?
Wilt u meedenken over een project of heeft u een idee voor uw buurt? Bekijk dan:
- het digitale participatieplatform van gemeente Waterland(externe link)
- actuele participatieprojecten(externe link)
- bewonersinitiatieven
- inspraakmogelijkheden
Of stuur uw idee per e-mail naar ons toe via denkmee@waterland.nl.