Monnickendam
Monnickendam ligt aan de Gouwzee, vlak boven Amsterdam en is een kleine stad (rond de 10.000 inwoners), met een mooie historische binnenstad die door de tijd heen goed bewaard is gebleven. Wanneer u Monnickendam binnenrijdt torent de Sint Nicolaaskerk zich boven het stadspanorama uit. Deze beroemde kerk uit de vijftiende eeuw is dominant in de oude binnenstad aanwezig.
Monnickendam heeft een beschermd stadsgezicht met veel historische huizen uit de zeventiende en achttiende eeuw. Elke zaterdag wordt er een gezellige weekmarkt gehouden. In het midden van de stad vindt u de speeltoren met het oudste nog bespeelbare carillon in Nederland. Tijdens de markt wordt het carillon bespeeld door de stadsbeiaardier.
De haven: een gezellige drukte
Aan de binnenhaven staat de 'Waegh' waar vroeger kaas werd gekeurd en gewogen. Later werden er ook vrouwen gewogen die van hekserij werden beschuldigd, om te controleren of ze zwaar genoeg waren om geen heks te zijn. Monnickendam is sinds het verre verleden al bekend om zijn visrokerijen. Nog steeds wordt er in de haven vis gerookt die u ongetwijfeld zult ruiken als u door de haven loopt. Daarnaast heeft u natuurlijk de mogelijkheid om uitgebreid te proeven!
Ook de jacht- en bootliefhebbers kunnen hun hart ophalen in Monnickendam. Ze kunnen aanmeren in één van de vier jachthavens die Monnickendam rijk is of een tochtje maken op de Gouwzee of het Markermeer. Langs de kade aan ’t Prooyen in Monnickendam liggen vele klippers en tjalken die een bezoekje/bezichtiging waard zijn. U kunt met een groep een klipper of tjalk huren en onder leiding van een ervaren schipper al zeilend het Markermeer verkennen.
Elke straat een eigen geschiedenis
De stad Monnickendam is ontstaan aan de rand van het veengebied aan het Almere. Bij de monding van een veenrivier in zee ontstond een centrum voor transport en handel, later aangevuld met bestuursfuncties en een kerkelijk centrum. In de twaalfde eeuw werden dijken aangelegd omdat het Almere sterk werd vergroot. Tot in de dertiende eeuw stond het gebied onder invloed van het Friese Norbertijner klooster Mariëngaarde. Monniken uit dit klooster bezorgden Monnickendam waarschijnlijk zijn naam. In 1355 ontving Monnickendam van hertog Willem van Beieren stadsrechten. Er werd een kerk gebouwd op de driesprong Kerkstraat, Noordeinde en Middendam. Vandaag de dag is daar alleen de Speeltoren van over, die nu de functie van een museum heeft. Handel en nijverheid ontwikkelden zich voorspoedig tot in de vijftiende eeuw. Nu nog herinneren gebouwen en straatnamen aan de bedrijvigheid van die tijd. Zoals het gebouw de Waegh ons aan de levendige handel herinnert zo herinneren de straten Lijnbaan en ’t Spil ons aan een bepaalde bedrijfsuitoefening. De huidige scheepswerven en rokerijen zijn sinds deze periode blijven bestaan in Monnickendam.
Monnickendam handelsstad
Door de voortdurende stroming van het water vanuit de voormalige Zuiderzee naar de rivier de Purmer Ee konden grote zeeschepen Monnickendam binnenvaren. Hierdoor onderhield Monnickendam een bloeiende handel met de Oostzeelanden. Ook van deze periode zijn kenmerken terug te vinden in Monnickendam. Na het afsluiten van de Purmer Ee met de Nieuwendam kwam Monnickendam in verval. Wel kwam er, via een nieuw gegraven trekvaart, handel met Amsterdam op gang. In Waterland kwam toen onder andere een uitgesproken stadsgerichte veeteelt op gang. Tot 1940 werden er delen van de stad gerenoveerd en kwam er meer nieuwbouw in de oude binnenstad. Na 1959 werd de stad naar het zuiden uitgebreid.
Rondom Monnickendam stonden meerdere wallen en poorten. Deze zijn in de middeleeuwen aangelegd om aanvallen van tegenstanders te weren. Dat de aanleg van zo’n wal noodzakelijk was, blijkt nu uit de enorme oorlogszucht die de middeleeuwers kenden. Monnickendam is onder andere door de Friezen, veldheer van Jacoba van Beieren en Harderwijkers aangevallen. Tijdens de bezetting van Veldheer van Jacoba van Beieren is er zo’n bloedbad aangericht, dat de 'Kermergracht' in Monnickendam nog steeds verwijst naar het gekerm van de bevolking tijdens die bloedbaden.
(bron: Historisch Monnickendam van W. Lamm)
Ontdek historisch Monnickendam
Als u door het oude gedeelte van Monnickendam wandelt, zult u merken dat veel huizen een gevelsteen hebben met een afbeelding en/of tekst. De afbeelding op een gevelsteen is van oorsprong een vorm van reclame. De Vereniging Oud-Monnickendam kan u hier meer over vertellen. U kunt de 
website van de vereniging bekijken of bellen met telefoonnummer 0299 - 651 785.
Hemmeland
Hemmeland is een bijzonder veelzijdig dagrecreatiegebied met tal van mogelijkheden om te recreëren. Hemmeland is een schiereiland in de Gouwzee bij Monnickendam.
Historie
Het recreatiegebied Hemmeland is een schiereiland in de Gouwzee. Hemlanden zijn stukken buitendijks gelegen land, die tijdens stormen regelmatig overstroomden. In de jaren zeventig is het open terrein ingericht als recreatiegebied. Op enkele vochtige plekken bloeien ’s zomers orchideeën.
Voor meer informatie kunt u terecht op 
www.landschapwaterland.nl.
Hoogtepunten van Monnickendam
- Het museum en rijksmonument 'de Speeltoren' ligt in het hart van Monnickendam. De houten bekroning herbergt een carillon, waarvan de klokken tussen 1595 en 1597 zijn gegoten. Naast een uurwerk heeft de Speeltoren een bijzonder ruiterspel, dat bij iedere uurslag een steekspel opvoert. Tegelijkertijd blaast een Faam op haar trompet.
- De Sint Nicolaaskerk, in de volksmond ook wel Grote Kerk genoemd, is rond 1400 gebouwd en heeft een rijke historie die onder leiding van een gids tot leven komt.
- De Evangelisch-Lutherse Kerk is in 1641 gesticht als schuilkerk. De bakstenen zaalkerk is gebouwd in de tuin van een woonhuis, dat dienst deed als pastorie. Dit huis werd in 1805 afgebroken, zodat de kerk zichtbaar werd vanaf de straatkant van het Zuideinde.
- Het voormalige raadshuis was oorspronkelijk een patriciërswoning en dateert van 1746 en werd in 1814 in gebruik genomen als stadhuis. Op de benedenverdieping is een rijk Rococo-interieur met onder meer stuukreliëfs van vier knaapjes met attributen van de vier jaargetijden en stuukafbeeldingen van de vier elementen: aarde, water, lucht en vuur.