Het ontstaan van Waterland
De gemeente Waterland is op 1 januari 1991 ontstaan door samenvoeging van de opgeheven gemeenten Broek in Waterland, Marken en Monnickendam en delen van de vroegere gemeenten Ilpendam, Katwoude en Landsmeer.
Een groot gedeelte van de gemeente Waterland maakt deel uit van het veenweidegebied. De regio Waterland vormt een ecologisch kerngebied, dat ook internationaal van grote betekenis is.
Het huidige landschap is voortgekomen uit ontginning van stukken veen dat liep van West-Friesland tot aan het Gooi. De omstandigheden rond 950 na Chr. waren zo gunstig (nauwelijks werkzaamheid van de zee) dat verlanding kon plaatsvinden. Omstreeks het jaar 1000 is de eigenlijke ontginning (stukjes land in cultuur brengen) begonnen. Langs waterlopen en veenstroompjes en veelal op de hoogste veenbulten begon men dorpen te stichten. Het water werd meestal uitgediept en met de gewonnen grond werden de oevers opgehoogd en werden "huizen" gebouwd. In de vroege middeleeuwen liep er een hoofdrivier (De Waterlandse Die) van Amsterdam naar Monnickendam. Het meer Flevo (latere Almere, Zuiderzee en nu het IJsselmeer) was een zoetwatermeer afgesloten van de Noordzee.
In de 12e eeuw krijgt tijdens grote vloedgolven de Noordzee vat op het meer en daarmee op Waterland. Dan slaan grote stukken veen weg en ontstaan er meren (de Purmer, Noordmeer en Monnickenmeer). De bewoners van toen waren genoodzaakt om dijkjes om hun landerijen te leggen. Rond 1300 werd het overtollige water via ebsluisjes geloosd. Pas in de 17e eeuw werd de waterhuishouding geregeld door middel van grote verbeterde windmolens langs de zeedijk. Daarna hebben nog veel dijkdoorbraken plaatsgevonden. Hierdoor zijn weer meren ontstaan en daarna door drooglegging zijn de polders ontstaan en in cultuur gebracht. Daarnaast is in een klein gedeelte van Waterland (o.a. Nessepolder en gedeelten bij Overleek) turf gewonnen. Door al deze invloeden is er een gedifferencieerde bodemopbouw ontstaan, die een uitgebalanceerd waterbeheer vraagt.
Natuurrijk Waterland
Waterland is het landelijk gebied tussen Amsterdam-Noord, Zaandam, Hoorn en het Markermeer. Het gebied bestaat eigenlijk uit twee zones, namelijk het Markermeer en de Gouwzeekust én het veen- en weidelandschap. Hierdoor zijn er binnen de gemeente Waterland veel natuurwaarden aanwezig. Binnen de dijken is er veel natte natuur in de vorm van water, oevers en rietlanden, terwijl de graslanden een grote betekenis hebben voor weidevogels. Bekende gebieden zijn het Varkensland, de Veenderij Verdeek, het rietlandje bij Katwoude en de Aën en Diën in het oosten van Waterland.
Het decor wordt gevormd door open gras-polders, veenriviertjes en lintdorpen met kleurrijke houten huizen en stolpboerderijen. De bijzondere flora en fauna is kenmerkend voor dit typisch Hollandse landschap. Landschap Waterland heeft zes mooie fietsroutes uitgezet door het gebied. Deze routes zijn tussen de dertig en veertig kilometer lang. De routes voeren over stille landwegen en vrijliggende fietspaden. U kunt ook gebruik maken van het fietsknooppuntennetwerk. U bepaalt dan zelf uw route en fietst van knooppunt naar knooppunt. In Waterland zijn diverse met blauwe stickers gemarkeerde wandelroutes. Deze zijn tussen de 5 en 16 kilometer lang. De routes lopen over grasdijken, stille landweggetjes en dwars door weilanden. De kano en de elektrische fluisterboot zijn een uitstekend vervoermiddel om Waterland mee te verkennen. U komt op plaatsen die alleen met een vaartuig bereikbaar zijn. Informatie over alle routes kunt u vinden op 
www.recreatienoordholland.nl en bij de VVV’s in de regio.
Buiten de dijken geniet het Markermeer (en de Gouwzee als onderdeel daarvan) internationale bescherming als gevolg van de Vogelrichtlijn. Het Markermeer fungeert als voedselgebied voor vogels die aan de kust broeden. Doordat de Gouwzee ondieper en rustiger is dan de rest van het Markermeer groeien hier veel onderwaterplanten, die bijvoorbeeld de krooneend, tafeleend en de meerkoet als voedsel gebruiken.
In het veenweidelandschap van Waterland, met zijn deels nog brakke plassengebieden, gedijen vele grassen en bloemen, waaronder soorten die kenmerkend zijn voor brakveengebieden. Ook staat Waterland bekend om haar weidevogels. Elk voorjaar komen de grutto, kievit, kiekedief, etc. naar Waterland om hun eieren te leggen en uit te broeden. Sinds vele jaren worden de nesten door de Vereniging voor agrarisch Natuur- en landschapsbeheer Water, Landen en Dijken beschermd.
Groen Waterland
Groen Waterland is een gebied tussen Amsterdam, Alkmaar, Zaan en het IJsselmeer en is het grootste reservaat van broedende weidevogels in Europa. Het gebied bestaat uit veenweiden, veel water en dorpjes zoals Broek in Waterland en Zuiderwoude. Verschillende organisaties houden zich bezig met het in stand houden en beschermen van Groen Waterland. Meer informatie over Groen Waterland en de deelnemende organisaties kunt u vinden op www.toeractief.nl.
Midden in deze natuur heeft u de mogelijkheid om te wandelen, fietsen, skeeleren, te kanoën en in de winter te schaatsen.
Het wapen van Waterland
Bij Koninklijk Besluit van 30 juli 1993 is de gemeente Waterland, overeenkomstig het advies van de Hoge Raad van Adel, het bovenstaande wapen verleend. De beschrijving luidt: "In keel een zwaan van zilver met om de hals een kroon van goud en in de rechter poot negen pijlen van goud. Het schild gedekt met een eikenkrans van sinopel en gehouden door twee griffioenen van goud".
Het wapen van de gemeente Waterland bestaat uit verschillende onderdelen. Het heeft een schild met daarop een zwaan, vanouds het symbool van Waterland. In zijn poot houdt de zwaan negen pijlen, de negen kernen in de gemeente. Om de hals van de zwaan is een heraldisch kroontje. Dit kroontje wijst op het heerlijk recht van Zwaandrift, dat blijkens oude rekeningen toekwam aan de Heeren van Waterland. Het schild wordt gedekt met een krans van eikenloof en wordt vastgehouden door twee griffioenen. In het verleden werden in het wapen van de voormalige gemeente Monnickendam ook de griffioenen als schildhouder gebruikt.