Wet- en Regelgeving monumenten en beeldbepalende panden

In de gemeente Waterland zijn drie verschillende soorten monumenten: rijksmonumenten, provinciale monumenten en gemeentelijke monumenten. Rijksmonumenten zijn door het rijk beschermde monumenten, provinciale monumenten worden door de provincie Noord-Holland aangewezen en gemeentelijke monumenten door de gemeente Waterland. Daarnaast heeft de gemeente Waterland in de vier door het rijk aangewezen beschermde stads- en dorpsgezichten ook gebouwen aangewezen als beeldbepalend pand of waardevol pand. Voor deze vier categorieën gelden verschillende regels.

Rijksmonumenten

Voor rijksmonumenten geldt de Monumentenwet 1988. Hierin is geregeld hoe gebouwde of archeologische monumenten aangewezen kunnen worden als wettelijk beschermd monument. Daarnaast geeft de Monumentenwet 1988 voorschriften met betrekking tot het "wijzigen, verstoren, afbreken of verplaatsen" van een beschermd rijksmonument. Die voorschriften houden in dat er niets aan het monument mag worden veranderd zonder voorafgaande vergunning. Deze vergunning moet vooraf worden aangevraagd. De gemeenten zijn bevoegd om hierover te beslissen. Het zonder vergunning uitvoeren van werkzaamheden is strafbaar. De tekst van de Monumentenwet 1988 is verkrijgbaar bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. 

In sommige gevallen is kan subsidie of een laagrentende lening verleend worden voor restauratie of onderhoud van een rijksmonument. (zie subsidieregelingen)

Provinciale monumenten

De provincie Noord-Holland heeft een eigen monumentenlijst waarop zo'n 600 provinciale monumenten staan vermeld. Vaak zijn dat woonhuizen, kerken of fabrieken uit de periode 1850-1940 die representatief zijn voor de geschiedenis van Noord-Holland. Maar bijvoorbeeld ook een grenspaal tussen twee gemeenten, een molen of een dijk kunnen in aanmerking komen voor het predikaat "monument". Voor het onderhoud of restauratie van deze provinciale monumenten kan onder bepaalde voorwaarden subsidie worden verleend (zie subsidieregelingen). Bij (restauratie)werkzaamheden aan een provinciaal monument moet de eigenaar een vergunning aanvragen bij de gemeente Waterland. De provincie Noord-Holland adviseert de gemeente met betrekking tot de aanvraag.

Gemeentelijke monumenten en beeldbepalende panden

Voor gemeentelijke monumenten en beeldbepalende panden geldt de Erfgoedverordening gemeente Waterland 2010. Hierin worden dezelfde onderwerpen geregeld als in de Monumentenwet. De tekst van de Erfgoedverordening gemeente Waterland kunt u hier downloaden.

Onder restauratie en onderhoud monumenten vindt u meer informatie over het aanvragen van een omgevingsvergunning voor deze activiteit.